KAZANILMIŞ KÖTÜ ALIŞKANLIKLAR VE TEDAVİLER

Diş Sıkma Alışkanlığı (Bruksizm)

Diş sıkma ve diş gıcırdatma (bruksizm), toplumda sık görülen parafonksiyonel alışkanlıklardan biridir. Yapılan çalışmalara göre, bruksizmin erişkinlerde görülme sıklığı %8–30 arasında değişmektedir. Çocuklarda ise bu oran, yaklaşık %14–20 civarındadır ve çoğu zaman aileler tarafından fark edilmemektedir.

Bruksizme Ne Sebep Olur?

Bruksizmin tek ve kesin bir nedeni bulunmamaktadır. Günlük yaşamda strese yol açan faktörler (yoğun iş temposu, psikososyal problemler, kaygı bozuklukları vb.), özellikle uyku sırasında diş sıkma davranışını tetikleyebilmektedir. Bu süreçte dişlere iletilen kuvvetler, normal çiğneme kuvvetlerinin birkaç katına ulaşabilmektedir. Çoğu birey, diş sıkma alışkanlığının farkında olmadan yüz kaslarında, çene ekleminde ve dişlerde ağrı şikâyetleriyle başvurmaktadır.

Bruksizm genellikle gece, istemsiz olarak ortaya çıkar. Kısa süreli olmasına rağmen oluşan yüksek kuvvetler; dişlerde aşınma, kırıklar, hassasiyet, sıcak-soğuk duyarlılığı ve temporomandibular eklem bölgesinde ağrıya neden olabilir. İleri vakalarda dişlerde aşınmaya bağlı boy kaybı oluşabilir ve buna bağlı olarak yüz yüksekliğinde azalma ve estetik problemler gözlenebilir.

Bu tür durumlarda kullanılan gece plakları, dişlere iletilen kuvvetleri azaltarak mevcut hasarın ilerlemesini önlemeyi amaçlar. Vakaya göre farklı sertlik derecelerinde plaklar tercih edilebilir. Ayrıca kapanış bozukluğu (maloklüzyon) bulunan bireylerde ve ailesinde bruksizm öyküsü olan insanlarda bu alışkanlığa daha sık rastlanmaktadır.

Bruksizmin Belirtileri Nelerdir?

Bruksizmin Belirtileri

Dişlerde aşınma
Dişlerin ve dolguların kırılması
Uyku sırasında gıcırdatma sesi
Yüz kaslarında ve temporomandibular eklemde ağrı
Çene ekleminden ses gelmesi
Baş ağrısı
Dişlerde hassasiyet, sallanma veya aralanma

Diş Sıkma Tedavisi

En yaygın ve etkili tedavi yöntemi, hekim tarafından hazırlanan gece plağıdır. Gerekli görülen durumlarda ek tedavi yaklaşımları planlanabilir.

Tırnak Yeme Alışkanlığı ve Tedavisi

Tırnak yeme alışkanlığı, çoğunlukla psikolojik nedenlere bağlı olarak gelişir ve güvensizlik, kaygı ve stresin bir göstergesi olarak kabul edilir. Çocuklar için, aile içindeki tutumlar bu davranışın oluşmasında önemli rol oynar. Aşırı baskıcı veya otoriter ebeveyn tutumları, kardeş kıskançlığı, yeterli ilgi ve sevgi görememe, gerginlik ve stres tırnak yeme alışkanlığını tetikleyebilir. Ayrıca bu davranış taklit yoluyla da kazanılabilir; aile bireylerinden birinde tırnak yeme alışkanlığı olması, bireyin bu davranışı benimsemesine neden olabilir. Bu alışkanlık; dişlerde aşınmaya, çatlaklara, diş eti problemlerine, çene eklemine aşırı yük binmesine ve ağız içine bakteri taşınmasına neden olabilir.

Tedavide öncelikle alışkanlığın altında yatan nedenler belirlenir ve çocuklar için, aile ile iş birliği içinde davranışsal yaklaşımlar planlanır. Çocuğun farkındalığını artırmaya yönelik yöntemler, olumlu motivasyon ve gerektiğinde uzman desteği tedavinin temelini oluşturur. Dişlerde oluşan aşınma veya hasar varlığında, diş hekimi tarafından koruyucu ve onarıcı tedaviler uygulanabilir. Erken fark edilen ve doğru şekilde yönetilen tırnak yeme alışkanlığı, kalıcı diş ve çene problemlerinin önüne geçilmesine yardımcı olur.

Çocuklarda Parmak Emme Alışkanlığı ve Tedavisi

Parmak emme, bebeklik ve erken çocukluk döneminde sık görülen doğal bir davranış olmakla birlikte, 3–4 yaşından sonra devam etmesi durumunda diş ve çene gelişimini olumsuz etkileyebilir. Uzun süreli parmak emme alışkanlığı; üst ön dişlerin öne doğru itilmesine, alt ve üst dişler arasında açıklık oluşmasına (açık kapanış), çene darlığına ve konuşma problemlerine yol açabilir.

Tedavide ilk aşama, çocuğun yaşı ve alışkanlığın süresinin değerlendirilmesidir. Çoğu çocukta davranış yönlendirme, olumlu pekiştirme ve aile desteği ile alışkanlık kontrol altına alınabilir. Alışkanlığın devam ettiği ve diş-çene yapısını etkilemeye başladığı durumlarda, çocuk diş hekimi tarafından ağız içi alışkanlık kırıcı apareyler uygulanabilir. Erken dönemde müdahale edilmesi, ileride oluşabilecek ortodontik problemlerin önlenmesi açısından önemlidir.