Peri-İmplant (İmplant Çevresi) Hastalıklar ve Ağız Bakımı

Diş Hekimliğindeki Lazer Uygulamaları

Lazer keşfinden yaklaşık 20 sene sonra tıp dünyasına giriş yapmış, daha sonraları diş hekimliğinde kullanılmaya başlanmıştır. Diş hekimliğinde ilk olarak yumuşak dokuları içeren tedavi seçeneklerinde uygulama alanı bulmuştur. Lazerin diş hekimliğinde kullanılmaya başlanmasıyla cerrahi işlemler basitleşmiştir. Dokuya verdiği zararın az olması nedeniyle cerrahi işlemlerin çeşitli aşamalarında lazer kullanımı yaygınlaşmaktadır. Yumuşak dokudaki operasyonların kanamasız olması, hızlı bir iyileşme gözlenmesi, ayrıca çalışılan bölgede lazerin etkisiyle sterilizasyon sağlanması en büyük avantajıdır. Sert dokuda ise titreşim yapmaması, küçük müdahalelerde anesteziye gerek duyulmaması sebebiyle diş hekimi korkusu olan her yaş grubu hasta için alternatif olmuştur.

Yumuşak ve sert dokuda lazerlerle, işlemler farklı güçlerde ve farklı frekanslarda uygulanır. Her yapılacak işlemin farklı çalışma koşulları vardır. Yapılacak işlem seçildikten sonra elde edilen dalga boyu işleme özel olarak sadece uygulama yapılacak dokuya etki eder. Lazerlerin günümüzde Nd YAG lazer, Diode lazer, Erbium lazer, CO2 lazer ve KTP lazer gibi farklı dalga boylarına sahip çeşitleri bulunmaktadır. Her bir lazerin etki edebildiği dokular farklılık gösterir.

Lazer cihazları kullanılırken mutlaka koruyucu önlemler alınmalıdır. Özellikle uygulama esnasında hekim, asistan ve hasta mutlaka koruyucu gözlük kullanılmalıdır.

Lazerin Yumuşak Dokuda Kullanımı

Özel dalga boyuna sahip yumuşak doku lazerleri biyostimülasyon, bölgesel enfeksiyon kontrolü, ağız için yumuşak dokularda kesi yapılması gibi üç temel alanda kullanılırlar. Ağız içindeki cerrahi işlemler sonrasında dişetlerinde meydana gelen rahatsızlıklarda ve dişetlerinde iltihaplanmaya neden olan mikroorganizmaların sayılarının azaltılmasında lazerden faydalanılmaktadır. Gingivektomi, gingivoplasti, frenektomi işlemlerinin lazer ile kanamasız, dikişsiz ve daha az anestezi ile uygulanması mümkündür. Kanama olmadığı için diğer işlemlere beklemeden devam edebilme imkanı da sağlamaktadır. Periodontal ceplerin kürete edildiği vakalarda, küretaj sonrası periodontal cebin mikrobiyal içerğiini değiştirebilmek için lazerin sterilizasyon etkisinden faydalanmak da mümküdür. Ağız içerisinde meydana gelen tümoral oluşumların kansız bir şekilde uzaklaştırılması, dikiş kullanılmaması ve daha hızlı bir şekilde iyileşmesi, lazer kullanımı ile sağlanabilmektedir. Ağız içinde meydana gelen aftların erken dönemlerinde lazerin uygulanması, hastanın ağrısını ortadan kaldırır ve yaranın açılmasını engeller. Böylelikle hastanın beslenme ve konuşma potansiyelini azalttığı da bildirilmiştir. Çok düşük dozlarda yapılan lazer uygulamaları ile, iyileşmekte olan dokular uyarılarak (biostimülasyon) iyileşmenin hızlandırıldığı ve kontrol altına alınabildiği rapor edilmiştir.
Lazerin Sert Dokuda Kullanımı

Lazer sert dokularda, özellikle dişlerdeki yüzeysel çürüklerin temizlenmesinde anesteziye gerek olmadan kullanılabilmektedir. Ayrıca, çene kemiklerini ilgilendiren cerrahilerde titreşim olmadan kemiği lazerle kaldırmak da mümkündür. Sert doku uygulamalarında başarılı olmasına rağmen lazerin dezavantajı, yapılan operasyonun uzun sürmesidir. Ayrıca, kanal tedavisi esnasında kök kanallarının sterilizasyonunun sağlanmasında da kullanılabilmektedir. Çene kemikleri içerisine yerleştirilen implantlar çevresinde meydana gelen iltihaplanmaların bölgesel tedavisinde, lazer ile antibiyotik kullanımına gerek kalmadan iyileşme sağlanabilir. Var olan diş hassasiyetlerini geçirmek için kullanılan diş macunlarına ve klinik flor uygulamasına alternatif olarak lazer uygulamasıyla da dentin kanallarını tıkayıp hassasiyeti geçirmek mümkündür.

Diş Beyazlatma ve Lazer

Geleneksel beyazlatma tekniklerine alternatif olarak beyazlatma ajanlarını lazer ile aktive ederek de beyazlatma sağlanabilmektedir.

Diş İpi ve Arayüz Fırçası Kullanımı

Diş fırçalama, diş yüzeylerinin büyük kısmını temizlese de, fırça kılları diş aralarına ve diş eti hizasının altındaki dar alanlara tam olarak ulaşamaz. Bu bölgelerde biriken mikrobiyal plak ve gıda artıklarının temizlenebilmesi için diş ipi ve arayüz fırçalarının düzenli olarak kullanılması önemlidir. Bu iki yardımcı temizlik yöntemi, diş eti iltihabı, kanama, koku ve diş çürüğü riskini belirgin biçimde azaltır ve günlük ağız bakımının tamamlayıcı bir parçasıdır. Uygulama genellikle diş fırçalamadan sonra yapılmalıdır.

Diş İpi Kullanımı

Diş ipi, özellikle birbirine yakın ve sıkı diş aralarında etkili bir temizlik sağlar. Mumlu, mumsuz, mentollü, florürlü veya klorheksidinli gibi farklı özelliklere sahip diş ipleri bulunur ve seçim, kullanım konforuna ve diş yapısına göre yapılabilir.

Diş ipi, iki elin orta parmaklarına sarılarak sabitlenir ve işaret parmakları ile yönlendirilir. İp, kontrollü şekilde diş arasına yerleştirilir, diş yüzeyine yaslanarak diş eti çizgisinin hemen altına kadar ilerletilir ve yüzey boyunca yukarı-aşağı hareketlerle plak uzaklaştırılır. Uygulama sırasında diş etini kesmeyecek, tahriş etmeyecek şekilde nazik davranmak gerekir. Bu yöntemi kullanmakta zorlanan kişiler, diş ipinin sabitlenmiş olduğu taşıyıcı aparatlı (floss pick) diş iplerini tercih edebilir.

Diş ipinin düzenli ve doğru kullanımı, diş eti sağlığının korunmasında önemli bir rol oynar ve günde en az bir kez uygulanması önerilir.

Arayüz (İnterdental) Fırçası Kullanımı

Arayüz fırçası, dişlerin arasında boşluk bulunan ve diş ipinin yeterince etkili olmadığı bölgelerde kullanılan, küçük silindir veya konik yapıda bir temizlik aracıdır. Özellikle:

• dişler arasında aralık bulunan kişilerde,
• diş eti çekilmesi olan bireylerde,
• implant ve köprü protezi kullanan hastalarda,
• ortodontik tedavi görenlerde

diş ipine göre daha etkili mekanik temizlik sağlayabilir.

Arayüz fırçası, dişler arasına zorlanmadan yerleştirilmeli ve diş yüzeyi boyunca ileri-geri hareketlerle plak uzaklaştırılmalıdır. Fırça boyu mutlaka diş hekimi tarafından önerilmeli; çok küçük fırçalar etkisiz kalırken, çok büyük fırçalar diş etine zarar verebilir. Düzenli kullanım, periodontal dokuların sağlığını destekler ve günde bir kez uygulanması önerilir.

Hangisi Tercih Edilmeli?

Diş ipi ve arayüz fırçası birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Uygun yöntem, diş arası genişliği ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir:

• sıkı diş aralarında → diş ipi,
• aralıklı dişler, diş eti çekilmesi, implant/protez bölgeleri → arayüz fırçası daha uygundur.

Bazı hastalarda her iki yöntemin birlikte kullanılması en ideal temizlik sağlar.